แรงงานสัมพันธ์ & พนักงานสัมพันธ์

ดร.ปิยะวัฒน์  จารุธนรัตน์กุล 
Piyawat@thaihrm.com

วันก่อนมีโอกาสขับรถผ่านโรงงานแห่งหนึ่งที่ขึ้นป้ายประกาศรับสมัครงานไว้อย่างน่าสนใจว่า " รับสมัครเพื่อนร่วมงานจำนวนหลายอัตรา " ในขณะที่โดยทั่วไปจะใช้คำว่า "รับสมัครพนักงาน " หรือ " รับสมัครคนงาน "

หากเราลองคิดวิเคราะห์กันในเรื่องความสัมพันธ์ของภาษากับแนวคิดของผู้ใช้ภาษา เราจะพบว่าภาษาที่คนเราพูดหรือเขียนออกมานั้นจะเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงค่านิยมหรือทัศนคติของคนๆ นั้นต่อสิ่งที่เขาพูดหรือเขียนถึง ดังนั้นภาษาจึงไม่ใช่แค่สื่อกลางที่คนเราใช้บอกความต้องการระหว่างกันเท่านั้น แต่ตัวมันเองบ่งบอกถึงความรู้สึกและคุณค่าต่อสิ่งนั้นออกมาด้วยเสมอ

ในวงการบริหารทรัพยากรบุคคล เราจะพบประโยคๆ หนึ่งที่มักจะมีการใช้แทนกันอยู่บ่อยๆ นั่นคือประโยค " แรงงานสัมพันธ์ " กับประโยค " พนักงานสัมพันธ์ " ซึ่งถ้าเราจะมาลองวิเคราะห์กันต่อถึงความแตกต่างของทั้งสองประโยคเราจะพบว่าคำที่แตกต่างกันก็คือคำว่า " แรงงาน " กับคำว่า " พนักงาน "

แรงงานหรือ Labor เป็นภาษาที่ใช่เรียกคนที่ทำงานเน้นการใช้แรงกาย เป็นงานที่ไม่ต้องคิดอะไรมาก ทำตามคำสั่งเท่านั้น ลักษณะงานดังกล่าวเช่นงานก่อสร้าง งานในโรงงานบางแห่ง ซึ่งคนที่ทำงานในลักษณะนี้ก็จะเป็นคนที่มีความรู้ความสามารถและบุคลิกประเภทหนึ่ง ซึ่งนายจ้างหรือหัวหน้างานก็จะใช้รูปแบบของการมีความสัมพันธ์ด้วยแบบเข้มงวด และควบคุม ในขณะที่ฝั่ง "ผู้ใช้แรงงาน " ก็จะมีรูปแบบความสัมพันธ์กับนายจ้างแบบเรียกร้อง หลีกเลี่ยง หวาดกลัว และหวาดระแวง

จากความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและผู้ใช้แรงงานดังกล่าว เราจึงเรียกว่า "แรงงานสัมพันธ์" ทำให้รูปแบบของกิจกรรมและเนื้อหาทางวิชาการที่เกิดขึ้นตามมาจะเน้นหนักที่เรื่องกฎระเบียบ กฎหมาย เพื่อการควบคุมแรงงานดังกล่าวให้ทำงานอย่างสงบ เป็นระเบียบ และคอยดูแลควบคุม กำจัดคนที่ออกนอกลู่นอกทาง สำหรับหนังสือวิชาการต่างๆ ที่จั่วหัวว่า " แรงงานสัมพันธ์ " ก็จะมีเนื้อหาที่มุ่งเน้นในเรื่องดังกล่าว ( รวมถึงพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ ซึ่งสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2518 )

ในอีกด้านหนึ่งของภาษา การใช้คำว่า "พนักงาน" หรือ Employee ซึ่งอาจแปลตามตัวว่าคือผู้ที่ตกลงใจเข้ามารับจ้างทำงานที่นายจ้างกำหนด โดยใช้ความรู้ ทักษะ ความสามารถและแรงงานที่ตัวเองมีอยู่ คำดังกล่าวจึงมีความหายที่กว้างขึ้นเพราะคลอบคลุมออกมาถึงความรู้ความสามารถอื่นๆ ที่ไม่ใช่แค่แรงงาน รวมถึงลักษณะของสภาพการทำงานที่เปลี่ยนแปลงไป งานมีลักษณะที่ซับซ้อนมากขึ้น ต้องใช้ความรู้มากขึ้น คนมีความคิดเปลี่ยนไป ผลงานที่ออกมาไม่ได้เกิดจากแรงงานเท่านั้นหากแต่เกิดจากแรงบันดาลใจ กำลังใจ ความพยายามทุ่มเท ซึ่งเป็นแรงขับที่สำคัญให้ความรู้ต่างๆ ที่อยู่ภายในคนทำงานให้ปรากฏออกมาเป็นผลงาน ดังนั้นรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและคนทำงานจึงต้องเปลี่ยนไป ไม่สามารถใช้แนวคิดที่เน้นการควบคุมได้อีกต่อไป แต่ต้องเปลี่ยนรูปแบบเป็นการสนับสนุน ส่งเสริม การสร้างความรู้สึกเป็นครอบครัวเดียวกัน ซึ่งแนวคิดตรงนี้เป็นที่มาของ " พนักงานสัมพันธ์ "

โดยสรุปประโยคทั้งสองข้างต้นมีกำเนิดจากความเชื่อที่ต่างกันของผู้ใช้ภาษา ดังนั้นในการปฏิบัติงานจริงเราจะต้องชัดเจนก่อนว่าคนทำงานภายในองค์กรของเราถูกมองว่าเป็น "แรงงาน" หรือ " พนักงาน " หลังจากนั้นเราจึงค่อยตัดสินใจเลือกแนวคิดในการบริหารความสัมพันธ์ดังกล่าว ซึ่งก็จะแปลงออกมาเป็นกิจกรรมต่างๆ ที่เหมาะสมกับลักษณะของคนทำงานในแต่ละสภาพแวดล้อมของ

บทความอื่นๆ ในหมวดเดียวกัน

สมการบริหารคน สิ่งที่นักบริหารทุกคนต้องรู้

สมการบริหารคน สิ่งที่นักบริหารทุกคนต้องรู้

บริหารคน บริหารอะไร ?

บริหารคน บริหารอะไร ?

ขอบเขตของงานแรงงานสัมพันธ์

ขอบเขตของงานแรงงานสัมพันธ์

ตัวอย่างคำถามการสัมถาษณ์ผู้สมัครงาน

ตัวอย่างคำถามการสัมถาษณ์ผู้สมัครงาน

ความต้องการ & ความจำเป็นในการฝึกอบรม

ความต้องการ & ความจำเป็นในการฝึกอบรม

เรื่องเล็กๆ แต่สำคัญสำหรับการจัดฝึกอบรม

เรื่องเล็กๆ แต่สำคัญสำหรับการจัดฝึกอบรม

แรงงานสัมพันธ์ & พนักงานสัมพันธ์

แรงงานสัมพันธ์ & พนักงานสัมพันธ์

งาน Payroll คืออะไร

งาน Payroll คืออะไร

การบริหารงานบุคคล & ทรัพยากรมนุษย์ ?

การบริหารงานบุคคล & ทรัพยากรมนุษย์ ?

การสรรหาผู้สมัครจากสถาบันการศึกษา

การสรรหาผู้สมัครจากสถาบันการศึกษา